واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
796
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
8 - سه نفر « متصدى رمههاى ايلخى » . 9 - چهار « خدنگهاى [ تيزتكان ] دور و نزديك » ( به زبان چينى « يوآن تسزيان » و « تسزين تسزيان » ، و به مغولى « خلا » و « عيرا » ) ، به احتمال قوى اينان كسانى بودند كه مأموريتهاى شخصى خانان را اجرا مىكردند و بيشتر سمت سفارت داشتند . رسم فرستادن « خدنگ خبر بر » در امپراطورى تسزين وجود داشته « 1 » . بعدها در امپراطورى مغولان نيز اصطلاح خاصى براى تشخيص « خدنگ » هائى كه نامههاى محرمانه در جوف آن مىنهادند ، وجود داشته « 2 » . 10 - دربارهء دو تن از اعيان مأموران ، گفته شده كه ايشان به ريش سفيدى قبيله ، يا طبق متن مغولى « حافظان » مجمع منصوب شده بودند و در بارهء وظايف ايشان توضيح دقيقترى داده نشده . به ظن قوى ايشان ، كه سمت مشاوران كل خان را داشتند ، مأمور حفظ و نظارت نظم جلسات و مجامع بودهاند . هر دو شخصى كه در اينجا از ايشان سخن رفته ، همواره در دربار چنگيز خان يكى از محترمترين مقامات را داشته بودند . بوغورچى [ بغرچى ] نويان در دست راست و بالاتر از سپهسالاران مىنشسته « 3 » . و آن ديگر يعنى چژلمه يكى از سران نگهبانان ( كشيك ) بوده و ضمنا « فقط دو سه تن از سرداران بر او ارشديت داشتند » « 4 » كشيك يا نگهبانان تموچين در سال 1203 ميلادى / 600
--> ( 1 ) - « افسانهء نهان » ، ترجمهء كافاروف ، 191 ، حاشيه . ( 2 ) - 434 . d ' Ohssorn , « Histoire des Mongols » , t , III P . ( 3 ) - رشيد الدين ، چاپ برزين ، متن ، بخش VII ، 271 ؛ ترجمه ، بخش V ، 161 . ( 4 ) - همانجا ، متن ، بخش VII ، 190 ؛ ترجمه ، بخش V ، 143 . ( به عقيدهء